Anti-Abstractie - Mark Leegsma, Extreem in de klas

Extreem in de klas: Polarisatie en radicalisering in voortgezet en beroepsonderwijs

Een fragment uit de inleiding

Het lijdt geen twijfel dat er anno 2017 verdeeldheid heerst in Nederland. De samenleving raakt ‘gepolariseerd’, wat zoveel wil zeggen als dat verschillende groepen almaar bitterder tegenover elkaar staan en steeds grovere taal tegen elkaar uitslaan. Ook al bedenken we dat we die taal beter met een korrel zout kunnen nemen, daarom zijn we nog niet minder geïrriteerd, beledigd, gekwetst en verontwaardigd. Als het om een zuiver meningsverschil ging, dan zouden we er langs de rationele weg van onderzoek en argumentatie uit kunnen komen. De verschillende meningen zijn echter doordrenkt van gevoelens en overtuigingen waar we ons niet als koele wetenschappers toe verhouden. Het is deze (over)betrokkenheid bij onze (extreme) meningen die ervoor zorgt dat vrijheid van meningsuiting alleen nooit genoeg is om de ballon van polarisatie leeg te laten lopen. Integendeel, polarisatie floreert dankzij die vrijheid.

Nederlanders zeggen van oudsher graag dat ze tolerant zijn. Tolerantie betekent eigenlijk niet anders dan: het met elkaar uithouden zonder elkaar de hersens in te slaan. Dat was waarschijnlijk het hoogst haalbare in de door godsdienstoorlogen verscheurde zeventiende eeuw, toen de Engelse politiek filosoof John Locke het begrip tolerantie opwierp. Het lijkt er echter niet op dat dit ideaal nu nog houdbaar is. Tolerantie vergt namelijk een psychologie van berusting die in onze tijd van eigen verantwoordelijkheid en korte lontjes allesbehalve vanzelfsprekend is. Bovendien komt de dreiging van terreur steeds dichter bij huis. Tegen een bom of een kogelregen is geen dikke huid bestand.

Het probleem is dat de combinatie van tolerantie en vrijheid van meningsuiting waar we zo lang op hebben vertrouwd scheuren vertoont die onder de druk van gewelddadige radicalisering alleen maar groter worden. Dat maakt het hangijzer van de polarisatie heet en de vraag naar oplossingen dringend. Tegen die achtergrond worstelen leraren met extreme meningen en uitingen in hun klassen. Deze worsteling krijgt in dit boek de aandacht die zij verdient – niet om ook dáárover het vuurtje van ergernis en verontwaardiging op te stoken, maar omdat in het onderwijs de toekomst van de samenleving vorm krijgt. Jongeren in de middelbare en beroepsonderwijsleeftijd zijn zich nog aan het ontwikkelen. Daarom is de school de plek bij uitstek om niet te berusten maar in te grijpen. Waar de oplossingen het hardst nodig zijn, vinden de vruchtbaarste experimenten plaats.

Bestel: Mark Leegsma, Extreem in de klas. ISVW Uitgevers 2017

Geef een reactie